دریاچه شورابیل

دریاچه شورابیل را خدا در چند میلیون سال ساخت و نمایندگان خدا در ده سال ویرانش کردند

تا کمتر از ده سال پیش دریاچه شورابیل با وسعت چند هکتار پر بود از نمک و گل مخصوص سیاه رنگ خودش که بعدها در برخی بررسی‌ها اعلام شد که به نوعی رادیواکتیویته داشته‌است. من لانه لک‌لک‌های مهاجر را یادم هست. (وقتی بچه بودم تو حیاط خونه قدیممان که کنار رودخانه بود، هم لک لک می‌آمد) پرنده‌های ریز و درشت مهاجر هم لانه‌شان شورابیل بود. از بچه‌های 15 ساله بپرسید لک لک دیدی؟ آخرین لانه لک لک را در سرعین روبروی سینمایش روی یک تیربرق دیدم که سالهاست همانجا مانده، خالی و بی‌سکنه. به این پرنده عظیم و زیبا و بی‌آزار هم میگفتیم «حاجی لک لک». اغلبشان این اواخر از این پلاکهای شناسایی روسی در پاهاشان داشتند، همان موقع که مردم ایران بیرحمانه شکارشان میکردند هر جنبنده‌ی مهاجر را!
گل سیاه رنگ دریاچه یک درمان طبیعی برای دردهای مفاصل و بیماریهای پوستی و … استفاده میشد. با پدرم و موتور هوندا قرمزش میرفتیم دریاچه، و در قسمتهایی دورتر از بخشهای تفریحی مردم برای شنا جمع میشدند و کنار دریاچه خودشان را گل میمالیدند و دراز میکشیدند و بعد میشستند و میرفتند. معتقد بودند برای درد مفاصلشان خوب است. بسیاری از زنها را هم یادم میاید که با لباس کنار آب مینشستند، یا آنهای دیگری که ظرفهایی از گل پرمیکردند و به خانه میبردند.
دریاچه کاملا شور بود و در کنار آن همیشه موجهای کوچک کف‌آلود نمک بودند. و شاید ورقه‌های نمک در جنوب دریاچه هم تشکیل میشد.
هرگز دریاچه در طول میلیونها سال عمر خودش یخ نزده بود.
بعد یک هو شهرداری آمد و آب رودخانه «بالیقلو چای» را به دریاچه بست و از آنور دوباره تخلیه‌ش کرد. در نتیجه دریاچه در ظرف دو سه سال از شور بودن در آمد. و ماهی قزل آلا در دریاچه ریختند.
مردم رفتند و ماهی گرفتند و مسابقه گذاشتند و … ولی، چون دریاچه سابقه رادیواکتیویته داشت برخی ماهی‌ها ناقص الخلقه شدند. برخی بسیار بزرگ شدند، برخی اصلا اندازه ده سانت. امسال هم کنار دریاچه پر بود از ماهی مرده. مردم ماهی‌های پرورشی شورابیل را نمیخورند! این ماهی‌ها را معمولا شرکت تعاونی‌های ادارات میخرند یا اجاره میکنند و به خورد کارمندان بیخبر شهرهای دیگر میدهند.

مهمترین بحث دیگر، هر روز از تعداد پرنده‌های مهاجر کمتر شد! اکوسیستم به هم خورد.
دریاچه در زمستان یخ زد.
تازه آمار دست مردم آمد. زمستان هر سال سردتر از سال پیش میشود! به همین سادگی. چرا؟ چون ما یک منبع نمک-آب چندهکتاری و چند میلیون لیتری داشتیم که سرما را به درون خودش میکشید. در تابستان رطوبت آزاد میکرد و در زمستان سرما را میکشید به خودش.

 

هر آن كه هستي باز آ

باسمه تعالی

... هر آن كه هستي باز آ,

دعا جلوه اي از نياز مخلوق به خالق

... اگر دعا كردم اجابت كردي و اگر از تو خواستم، عطايم كردي؛ اگر فرمانبرداري كردم قدرداني نمودي و اگر شكرت به جاي آوردم افزودي همه اين ها را... اي مهربان ترين مهربانان واي معبود من! شكرگزار كداميك از نعمت هايت باشم، كه نه شمار آن را توانم و نه زبان بيان آن را... اي معبود من! مرا به سبب گناهانم رسوا مكن و نعمتت را از من سلب مكن؛ خدايا مرا به چه كسي وامي گذاري؟ به خويشاوندي كه قطع نظر از من كند يا بيگانه اي كه با من ترشرويي كند، يا كساني كه خوارم شمرند، يا اينكه نه، تو پروردگار و صاحب اختيار مني، به تو شكايت مي برم از غربت غريبانه خود، پس به حقيقت نتوانم بشمارم نعمت ها و منت ها و بخشش هاي گراميت را اي تويي كه عطايم نمودي، بي نيازم كردي، نگهم داشتي، مآوايم دادي، هدايتم كردي، ياورم شدي، عزيزم داشتي، عافيتم دادي، پابرجايم كردي، و اما اينك منم معترف به گناهان خود، آري من هستم كه بد كردم، خطا و ناداني نمودم، منم كه فراموش كارم و خلف وعده مي كنم، پيمان مي شكنم...
الهي تو اجابت كني بيچارگان را و شفا دهي بيماران را، ببندي شكسته را و ترحم كني خردسال را و ياري كني سالخورده را...

پس در هر حالی ودر همه جا بفکر ماباش که سخت به وجودت نیازمندیم

آمین یا رب العالمین.

زهر زدائی ازبدن

سموم مختلفی در محیط وجود دارد – در هوایی که تنفس می کنیم، در غذایی که میخوریم و آبی که می نوشیم – همه این سموم می توانند در بدن ما جمع شده و تاثیرات مختلفی روی سلامتی ما بگذارند. این مقاله را بخوانید تا بفهمید که چطور این ناپاکی ها را از بین برده و جسمی سالم داشته باشید.

زهر زدایی چیست؟   

سموم و زهرها می توانند در خون ما جمع شوند: بنابراین زهرزدایی یعنی خروج این مواد مضر از جریان خونمان. کبد نقش مهمی در این عملیات ایفا می کند چون کبد است که روی این سموم در خون عملیات انجام می دهد. کلیه ها، روده، پوست، غدد لنفاوی و ریه نیز به تصفیه و از بین بردن سموم کمک می کنند، اما اگر کل سیستم خوب و درست عمل نکند، عملیات تصفیه تاثیرگذار نخواهد بود. به همین دلیل کل بدن در عملیات تصفیه و زهرزدایی شریک هستند.

یک برنامه زهرزدایی چطور عمل می کند؟  

میتوانید یک برنامه دقیق و فشرده سه تا هفت روزه را انتخاب کنید (یا حتی طولانی تر، اما این نوع برنامه پیشنهاد نمی شود چون ممکن است سلامتیتان به خطر بیفتد). یا اینکه فقط مکمل های غذایی جدیدی به برنامه غذایی روزانه تان اضافه کنید. اگر بخواهید می توانید هر دو این تکنیک ها را با هم ادقام کنید.

برنامه سه تا هفت روزه زهرزدایی می تواند برای هر انسانی یک بار در سال بسیار مفید باشد. به خصوص اگر دچار خستگی ، ناراحتی های پوستی، آلرژی، حرکت های نا متعارف شکمی، عفونت های کم، سختی در تمرکز یا هر ناراحتی ضعیف دیگری باشید یکبار آن را امتحان کنید.

چه کسانی باید از برنامه های زهرزدایی استفاده کنند؟  

هرچند که برنامه های زهرزدایی برای هر فرد سالمی هم می تواند مفید باشد، اما نباید خیلی از این برنامه ها استفاده کرد. اگر مبتلا به یک بیماری مزمن و ویروسی مثل سرطان یا سل یا هر بیماری جدی دیگری هستید، قبل از شروع چنین برنامه ای باید با پزشک مشورت کنید.

همچنین، اگر دچار سردرد، حالت تهوع و استفراغ شدید نشاندهنده این است که این برنامه خیلی سریع انجام شده است و بدنتان نمی تواند سموم را به این سرعت از بین ببرد. در این حالت، برنامه زهرزدایی را کاملاً قطع کنید تا این علائم از بین برود.

انواع مختلف رژیم های زهرزدایی کدام است؟  

بعضی رژیم های زهرزدایی فقط روی خون و کبد تمرکز می کنند، بعضی دیگـــــر روی کلیه ها، و سایر رژیم ها نیز ممکن است روی روده وشکم، پوست یا ریه کار کند. می توانید برای سلامت کردن کل بدنتان این رژیم ها را با هم ادقام کنید. همه چیز به خودتان بستگی دارد. همانطور که در بالا اشاره شد، می توانید از یک برنامه فشـــرده یک هفته ای استفاده کنید یا اینکه بعضی از این متدهای تصفیه را به برنامه غذایــــی روزانه تان اضافه کنید.  

رژیم آبمیوه: نوشیدن آب سبزیجات، آب میوه های تازه و آب به مدت سه تا هفت روز کاملاً سموم و زهرها را از بدنتان دفع می کند، در حالیکه بدنتان را نیز از انواع ویتامینها، مواد مغذی، مواد معدنی و آنزیم های مورد نیاز غنی می کند. اما این کار را به مدت زیاد انجام ندهید و در طول یک هفته کاری این رژیم را شروع نکنید چون ممکن است برای انجام کارهایتان انرژی لازم را نداشته باشید. هنگام مسافرت بهترین زمان برای انجام این کار است و اگر احساس کردید که خیلی ضعیف شده اید، زمانش رسیده است که رژیم را قطع کنید.   

زهرزدایی گیاهی:  گیاهان بسیاری وجود دارند که بخواهید با آنها رژیم بگیرید. بیشتر این گیاهان به صورت پودر، قرص یا چای وجود دارند. می توانید این مکمل ها را که بیشتر روی شکم و روده تمرکز دارند در فروشکاه های مواد غذایی بیابید.

اگرچه می توانید این مکمل ها را در هر زمانی استفاده کنید، اما بهتر است که همراه آن از یک برنامه غذایی سالم نیز استفاده کنید چون در اینصورت موثرتر خواهد بود. درست نیست که در طی استفاده از این مواد زهرزدا از غذاهای ناسالم استفاده کنید.

در اینجا به چند مکمل غذایی که برای اعضاء مختلف مناسب هستند اشاره می کنیم:

• روده و شکم:  ریشه قاصدک، خار شیری، چغندر قرمز، جعفری، بسفایج، بابونه، گیاه دم اسب، برگ درخت قان، کوهاش، سنبل خطایی، جنتیانا و علف طلایی. 
• كلیه ها:  جعفری، قاصدک، گل مهر طلا، کران بری، فلفل قرمز، تخم اردج، اووا اورسی، مریم گلی و زنجبیل. 
• ريه:  کامفری، بوسیر، نارون امریکاییعلف شیر امریکایی و خطمی.   

حمام ها و سونا های زهرزدایی: راه های متفاوتی وجود دارد که پوستتان را از ناپاکی ها پاک کنید. سونا ها و حمام های بخار به شما کمک می کند که فلزات سنگین را با عرق کردن دفع کنید. استفاده از محصولات مراقبتی طبیعی پوست که سموم پوست را به خود جذب می کنند نیز می تواند تاثیر زیادی روی سلامتیتان بگذارد. پوستتان را در حالت خشک با لیف های مخصوص پاک کنید و این کمک می کند تا سموم و ناپاکی ها  از روزنه های پوست دفع شوند.

حمام های زهرزدایی نیز بسیار خوب می باشد. یکبار در هفته در طی یک برنامه زهرزدایی از این حمام ها نیز استفاده کنید و بعد از اتمام برنامه ماهی یکبار این کار را ادامه دهید. ½ فنجان جوش شیرین یا نمک دریا در آب حمامتان بریزید، و به مدت 15 تا 20 دقیقه در این آب بخوابید و بعد پوستتان را به آرامی با یک صابون طبیعی و لیف بمالید. سیاهی آب به خاطر دفع فلزات سنگین -- مرکوری و سلنیوم -- از پوستتان است.

پاک کردن روده و شکم: سمومی که در کبد رویشان کار شده است برای دفع به سمت روده می روند. بنابراین پاک کردن روده بسیار روی سلامتی موثر است. بهترین راه شروع یک برنامه غذایی پر فیبر که شامل مقدار زیادی میوه تازه و سبزیجات باشد است.

همچنین محرکات گیاهی زیادی برای روده وجود دارد که از نظر قدرت درجات مختلفی دارند. اما آگاه باشید: افراد نسبت به گیاهان مختلف واکنش های مختلفی دارند. بنابراین ابتدا مقدار کمی از آن گیاه را استفاده کرده تا بفهمید نسبت به آن حساسیت دارید یا خیر. و به خاطر داشته باشید که این گیاهان را باید به صورت دوره ای استفاده کنید چون اعتیادزا هستند.

آنزیم ها: آنزیم ها در هر برنامه زهرزدایی بسیار مهم هستند و یکی از مهمترین عوامل برای به دست آوردن سلامت عمومی بدن هستند. اگرچه در مکمل های غذایی یافت می شوند، اما بهترین منبع آنزیم ها میوه ها و سبزیجات نارس است. برای گرفتن بهترین نتیجه، این میوه ها و سبزیجات را بین  وعده های غذایی بخورید تا مستقیماً به سمت خون رفته و درگیر مراحل گوارش غذا نشوند.  آنزیم ها همچنین به پاک کردن روده و قوی تر کردن آن نیز کمک می کند.

 

تاریخچه قنات

تاریخچه قنات

قنات که توسط مقنیان ایرانی اختراع شده ، هزاران سال قدمت دارد. قدمت بسیاری لازم قناتهای ایران ، از پنج یا شش هزار سال متجاوز است و عمری برابر با تاریخ کهن ایران دارد. با وجود این که چندبن هزار سال از اختراع آن می‌گذرد، مع هذا هنوز هم این روش استفاده از آب ، در قسمت مهمی از روستاها و مناطق مسکونی و کشاورزی و دامداری کشور معمول و متداول است و حتی یکی از ارکان اصلی کشت و زرع در نواحی خشک را تشکیل می‌دهد. این اختراع که امروزه شهرت جهانی پیدا کرده ، بعدها از ایران به بسیاری از کشورهای جهان انتقال یافته و مورد استفاده مردم در دیگر نقاط دنیا قرار گرفته است.

چگونگی ابداع قنات

گوبلو معتقد است که قنات، ابتدا یک فن آبیاری نبوده، بلکه به طور کامل از تکنیک معدن نشأت گرفته و منظور از احداث آن جمع‌آوری آبهای زیرزمینی مزاحم (زه آبها) به هنگام حفر معادن بوده است.... تردیدی نیست که در گستره فرهنگی ایران، از معادن «مس» و احتمالاً «رویِ» موجود در کوههای زاگرس، در جریان هزاره دوم قبل از میلاد مسیح بهره‌برداری شده است.

ساختمان و مشخصات قنات

قنات ، تشکیل شده از یک دهانه یا هرنج که روباز است و یک مجرای تونل مانند زیرزمینی و چندین چاه عمودی که مجرا یا کوره زیر زمینی را در فواصل مشخص با سطح زمین مرتبط می‌سازد. چاهها که به آنها در موقع حفر ، میله هم گفته می‌شود، علاوه بر مجاری انتقال مواد حفاری شده به خارج ، عمل تهویه کانال زیرزمینی را نیز انجام می‌دهد و راه ارتباطی برای لای‌روبی ، تعمیر و بازدید از داخل قنات نیز به شمار می‌رود.

آغاز قنات ، همان دهانه قنات است که مظهر قنات نامیده می‌شود. مظهر قنات جایی است که آب از دل قنات بیرون می‌آید و ظاهر می شود و می‌تواند برای آبیاری و دیگر مصارف مورد استفاده قرار بگیرد. قسمت انتهایی قنات ، پیشکار قنات نامیده می‌شود که در آخرین قسمت آن ، مادر چاه قنات قرار گرفته است. قسمتهایی از قنات که با حفر آنها هنوز آب بیرون نمی‌آید "خشکه کار" و قسمتی که آبدار است (قسمت انتهایی) قسمت "آبده قنات" نامیده می‌شود.

حفر قنات

حفر قنات معمولا از مظهر ان که همان سطح زمین است و خشک می‌باشد، شروع و به مناطق آبده مادر چاه ، ختم می‌شود. بنابراین ، اول دهانه قنات یا هرنج که خشک است و بعد اولین چاهها یا میله‌ها که اینها هم خشک است و آب ندارد و به اصطلاح قسمت خشک کار قنات نامیده می‌شود، حفر می‌شود. بعد کار به طرف قسمت بالا دست که همان قسمتهای آبده و بیشتر آبده زمین باشد، ادامه پیدا می‌کند.

 

طول و عمق قنات

طول یک رشته قنات که در میزان آبدهی آن نیز موثر است، نسبت به شرایط طبیعی میزان متفاوت است. این شرایط بستگی به شیب زمین وعمیق ما در چاه دارد. از طرف دیگر هرچه سطح آب زیرزمینی پایینتر باشد، عمق مادر چاه بیشتر می‌شود. طویلترین قناتی که تاکنون در ایران حفر شده ، در حوالی گناباد از توابع خراسان است که 70 کیلومتر طول آن است و عمیقترین مادر چاه قناتهای ایران به روایتی 400 متر و به روایت دیگر 350 متر عمق دارد و آن مربوط به قنات "قصبه" گناباد است. مهمترین عاملی که طول قنات را مشخص می‌کند، شیب زمین می‌باشد. هرچه شیب زمین کمتر باشد طول قنات بیشتر و هرچه شیب بیشتر باشد طول قنات کمتر خواهد بود.

محاسن و مزایای قنات

سیستم استخراج در قنات طوری است که آب بدون کمک و صرف هزینه فقط با استفاده از نیروی ثقل از زمین خارج می‌گردد. با توجه به چاهها و قناتهای موجود ، آب قنات در مقابل آبی که از چاه استخراج می‌شود، ارزانتر تمام می‌شود. آب قنات دائمی است و در مواقع اضطراری کشت و احتیاج زراعت در مواقع حساس به آب ، قطع نمی‌شود. منابع آب زیر زمینی توسط قنات دیر تمام می‌شود و استفاده طولانی دارد، هر چند بطور دائم چه مصرف شود و چه شود، خارج می‌گردد. قنات دارای مزایای بسیاری زیادی است که در اینجا فقط به تعداد محدود از آنها اشاره شد.

 

معایب قنات

در زمینهای هموار و نواحی که آب زیرزمینی شیب کافی ندارد و نیز زمینهای خیلی سست و ماسه‌ای امکان حفر قنات نیست. آب قنات ، بطور دائم جریان دارد و قابل کنترل نیست. روی این اصل ، مدام باعث تخلیه آب زیرزمینی می‌شود. در فصولی که به آب احتیاج نیست و یا احتیاج به آن خیلی کم است، امکان جلوگیری از جریان و یا کنترل آن وجود ندارد.

قنات به خاطر این که در سفره‌های آب زیرزمینی کم عمق استفاده می‌شود و این منابع هم غنی نیست و دارای نوسان زیاد است، لذا قنات نسبت به تغییرات سطح آب زیر زمینی خیلی حساسیت دارد. در فصول گرم که گیاه به آب بیشتری نیاز دارد و نیز در فصول و سالهای خشک ، آب قنات کم می‌شود. قنات نسبت به چاه در مقابل سیل و زلزله و امثال اینها آسیب پذیر است و خرابی در قناتها بعضی مواقع طوری است که احیا مجدد آنها یا ممکن نمی‌باشد و یا از لحاظ اقتصادی مقرون به صرفه نیست.

 

سد

سد

 

سد دیواری محکم که به منظور مهار کردن یا تغییر مسیر آب در عرض دره یا میان دو کوه و در مسیر رود ایجاد می‌کنند. افزودن ارتفاع آب به‌وسیله ایجاد سد، می تواند فقط به منظور مهار یا تغییر مسیر آب رودخانه باشد و یا ذخیره کردن آب در پشت سد برای کشاورزی، آبیاری وآبرسانی و یا حتی تولید انرژی برقابی منظور اصلی در ایجاد سد بوده باشد.

از آنجا که آب جمع شده در پشت یک سد، میتواند نیروی بسیار عظیمی به سد وارد کند، لذا در طراحی سدها، اصلی ترین مسئله استاتیکی(ایستایی)، غلبه بر این نیرو و رسیدن به شرایط پایداری است که با تخلیه و یا آبگیری سد، پیوسته برقرار باشد. سدها از نقطه نظر استاتیکی به دو گروه عمده سدهای وزنی و سدهای قوسی تقسیم می گردند. علاوه بر این انواع دیگری از سدها نیز وجود دارد مانند سدهای پایه دار، سدهای پشت بند دار و سدهای چوبی که به لحاظ اهمیت کمتر و استفاده ناچیز تر به آنها پرداخته نمی شود.

سدهای قوسی

اساس نیروی غلبه بر فشار آب در این سدها، انتقال این نیرو به دیواره های دره و در حقیقت شکل هندسی سد است. این سد ها حداقل در مقیاسهای بزرگ، غالبا از بتن مسلح ساخته می شوند. به منظور جلوگیری از ورقه ورقه شدن سطوح مختلف بتن روی یکدیگر، بسیاری از سدهای بزرگ از این نوع، بصورت یکپارچه و فقط در یک مرحله -که البته ممکن است ماهها طول بکشد- بتن ریزی می شوند. این بدان معنی است که در طول مراحل ساخت سد، بتن ریزی هیچگاه متوقف نمی گردد.

سدهای وزنی

برای اینکه در برابر فشار بسیار زیاد آب، مقاومت مناسبی به‌وسیله وزن سازه سد صورت پذیرد، این نوع از سدها معمولاً حجم بسیار عظیمی دارند. بدیهی است در ساخت سازه ای با این حجم، اقتصادی ترین مسئله، بحث تامین مصالح است. بنابراین این سدها معمولاً از مصالح موجود در محل احداث خود بهره می برند. بدیهی است که در دسترس ترین این گونه مصالح سنگ و خاک است. سد های وزنی به همین دلایل امروزه در دو نوع سدهای بتنی و سدهای خاکی ساخته می شوند.

در ساخت سدهای خاکی، آنچه که در واقع جلوی آب را میگیرد، یک هسته نسبتاً نازک رسی است. خاک رس این خاصیت را دارد که با مرطوب شدن، به عایق خوبی برای نفوذ آب تبدیل می گردد.(از همین رو بام خانه های قدیمی کاهگل می شده است) بجز هسته رسی،مابقی حجم سد را سنگ و خاک غیر محلول در آب تشکیل می دهد. چرا که سنگهای محلول پس از مدتی باعث کاهش وزن سد و به هم خوردن نتایج محاسبات خواهند شد.

سدهای خاکی همواره با مشکل محدودیت ارتفاع مواجهند و به درد دره های عریض و کم شیب می خورند(سد پانزده خرداد دلیجان). بر عکس سدهای قوسی مناسب دره های عمیق و کم عرضند. (سد کرج)

مطالعات زمین شناسی

اگر سدی بدون مطالعات کافی زمین شناسی احداث گردد، بی شک تنها یک فاجعه اقتصادی از خود بجا می گذارد. تمامی نواحی که دریاچه سد آنها را می پوشاند و همچنین زیر سازه سد باید بطور دقیق مورد گمانه زنی قرار گیرد. وجود تنها یک بخش آهکی در اطراف دریاچه باعث خواهد شد تا آب به تدریج بخش آهکی را از بین برده و به خارج راه نفوذ پیدا کند. نظیر چنین واقعه ای برای سد لار افتاد و این سد در حال حاضر از یک سوم ظرفیتش بهره برداری می نماید.

مطالعات زیست محیطی به مجموعه مطالعاتی گفته می شود که اثر تغییرات ایجاد شده توسط سد و دریاچه آن و همچنین تقلیل آب پایین دست را بر روی زیست بوم منطقه محاسبه و هزینه یابی می کنند. علاوه بر این این اثر باید بر روی شهرها و روستا ها و سایر المانها(همچون آثار باستانی در مورد سد سیوند) مورد بررسی قرار گیرند.

سدهای معروف جهان

• قدیمی ترین سد شناخته شده جهان سد الکفره (Sadd al Kafara) در 11 کیلومتری جنوب شرقی حلوان مصر بین سالهای 2750 تا 2950 قبل از میلاد (حدود 5000 سال فبل) با طول 115 و ارتفاع 12 متر ساخته شده است.
• سد هوور
• بزرگ‌ترین سازه بتنی جهان سد گراند کولیی روی رودخانه کلمبیا در واشنگتن است.

سدهای ایران

سدهای تاریخی

• سد عباس‌آباد، ساخت دوره صفویه، واقع در شهرستان بهشهر
• بند امیر در مرودشت شیراز
• سد وشمگیر در شمال آق قلعه- استان گلستان

سدهای صنعتی و کشاورزی

• سدقیصرق
• سد مارون
• سد کرج
• سد لتیان
• سد سیوند
• سد کارون ۱ (شهید عباسپور)
• سد مسجد سلیمان
• سد کرخه
• سد تهم
• سد آیدوغموش
• سد کارون ۵
• سد سفیدرود

 

قنات«کهریز»

قنات یا کاریز «کهریز» به راهی که در زیر زمین کنند تا آب از آن جریان یابد می‌گویند. قنات کانالی است که از دیر باز برای مدیریت آب در زمین می‌ساخته‌اند. رشته چاهی است که از «چاه مادر» سرچشمه می‌گیرد و احیاناً هزارها متر به طول می‌انجامد که سرانجام آب این قناتها برای شرب و کشت و کار به سطح زمین می‌رساند ودر جای معینی به روی زمین می‌آید.

قنات يا قنوات

جمع «قنات» را « قنوات » گویند.طولانی ترین قنات جهان و عمیق ترین مادرچاه در شهرستان گناباد قرار دارد که تاریخ کندن آن به دوره هخامنشی و یا قبل از آن می‌رسد. قنات یا کاریز «کهریز» به راهی که در زیر زمین می‌کنند تا آب از آن جریان یابد می‌گویند. قنات کانالی است که از دیر باز برای مدیریت آب در زمین می‌ساخته‌اند. رشته چاهی است که از «چاه مادر» سرچشمه می‌گیرد و احیاناً هزارها متر به طول می‌انجامد که سرانجام آب این قناتها برای شرب و کشت و کار به سطح زمین می‌رساند ودر جای معینی به روی زمین می‌آید. ایرانیان باستان در چندین هزار سال قبل دست به این ابتکار جدید زده و آن را قنات یا کهریز نام نهادند. با این اختراع که در نوع خود در جهان تاکنون بی‌نظیر است، می‌توان مقدار قابل توجهی از آبهای زیرزمینی را جمع آوری کرد و به سطح زمین رساند، که همانند چشمه‌های طبیعی ، آب آن در تمام طول سال بدون هیچ کمکی از درون زمین به سطح آن جاری گردد. قنات که توسط مقنیان ایرانی اختراع شده ، هزاران سال قدمت دارد. قدمت بسیاری لازم قناتهای ایران ، از پنج یا شش هزار سال متجاوز است و عمری برابر با تاریخ کهن ایران دارد. با وجود این که چندبن هزار سال از اختراع آن می‌گذرد، مع هذا هنوز هم این روش استفاده از آب ، در قسمت مهمی از روستاها و مناطق مسکونی و کشاورزی و دامداری کشور معمول و متداول است و حتی یکی از ارکان اصلی کشت و زرع در نواحی خشک را تشکیل می‌دهد. این اختراع که امروزه شهرت جهانی پیدا کرده ، بعدها از ایران به بسیاری از کشورهای جهان انتقال یافته و مورد استفاده مردم در دیگر نقاط دنیا قرار گرفته‌است. طولانی ترین قنات جهان و عمیق ترین مادرچاه در شهرستان گناباد قرار دارد که تاریخ کندن آن به دوره هخامنشی و یا قبل از آن می‌رسد. گوبلو معتقد است که قنات، ابتدا یک فن آبیاری نبوده، بلکه به طور کامل از تکنیک معدن نشأت گرفته و منظور از احداث آن جمع‌آوری آبهای زیرزمینی مزاحم (زه آبها) به هنگام حفر معادن بوده‌است.... تردیدی نیست که در گستره فرهنگی ایران، از معادن «مس» و احتمالاً «رویِ» موجود در کوههای زاگرس، در جریان هزاره دوم قبل از میلاد مسیح بهره‌برداری شده‌است.

قنات یا کاریز «کهریز» به راهی که در زیر زمین می‌کنند تا آب از آن جریان یابد می‌گویند. قنات کانالی است که از دیر باز برای مدیریت آب در زمین می‌ساخته‌اند. رشته چاهی است که از «چاه مادر» سرچشمه می‌گیرد و احیاناً هزارها متر به طول می‌انجامد که سرانجام آب این قناتها برای شرب و کشت و کار به سطح زمین می‌رساند ودر جای معینی به روی زمین می‌آید. ایرانیان باستان در چندین هزار سال قبل دست به این ابتکار جدید زده و آن را قنات یا کهریز نام نهادند. با این اختراع که در نوع خود در جهان تاکنون بی‌نظیر است، می‌توان مقدار قابل توجهی از آبهای زیرزمینی را جمع آوری کرد و به سطح زمین رساند، که همانند چشمه‌های طبیعی ، آب آن در تمام طول سال بدون هیچ کمکی از درون زمین به سطح آن جاری گردد. قنات که توسط مقنیان ایرانی اختراع شده ، هزاران سال قدمت دارد. قدمت بسیاری لازم قناتهای ایران ، از پنج یا شش هزار سال متجاوز است و عمری برابر با تاریخ کهن ایران دارد. با وجود این که چندبن هزار سال از اختراع آن می‌گذرد، مع هذا هنوز هم این روش استفاده از آب ، در قسمت مهمی از روستاها و مناطق مسکونی و کشاورزی و دامداری کشور معمول و متداول است و حتی یکی از ارکان اصلی کشت و زرع در نواحی خشک را تشکیل می‌دهد. این اختراع که امروزه شهرت جهانی پیدا کرده ، بعدها از ایران به بسیاری از کشورهای جهان انتقال یافته و مورد استفاده مردم در دیگر نقاط دنیا قرار گرفته‌است. طولانی ترین قنات جهان و عمیق ترین مادرچاه در شهرستان گناباد قرار دارد که تاریخ کندن آن به دوره هخامنشی و یا قبل از آن می‌رسد. گوبلو معتقد است که قنات، ابتدا یک فن آبیاری نبوده، بلکه به طور کامل از تکنیک معدن نشأت گرفته و منظور از احداث آن جمع‌آوری آبهای زیرزمینی مزاحم (زه آبها) به هنگام حفر معادن بوده‌است.... تردیدی نیست که در گستره فرهنگی ایران، از معادن «مس» و احتمالاً «رویِ» موجود در کوههای زاگرس، در جریان هزاره دوم قبل از میلاد مسیح بهره‌برداری شده‌است.

مشخصات قنات

قنات ، تشکیل شده از یک دهانه یا هرنج که روباز است و یک مجرای تونل مانند زیرزمینی و چندین چاه عمودی که مجرا یا کوره زیر زمینی را در فواصل مشخص با سطح زمین مرتبط می‌سازد. چاهها که به آنها در موقع حفر ، میله هم گفته می‌شود، علاوه بر مجاری انتقال مواد حفاری شده به خارج ، عمل تهویه کانال زیرزمینی را نیز انجام می‌دهد و راه ارتباطی برای لای‌روبی ، تعمیر و بازدید از داخل قنات نیز به شمار می‌رود.

آغاز قنات

آغاز قنات همان دهانه قنات است که مظهر قنات نامیده می‌شود. مظهر قنات جایی است که آب از دل قنات بیرون می‌آید و ظاهر می‌شود و می‌تواند برای آبیاری و دیگر مصارف مورد استفاده قرار بگیرد. قسمت انتهایی قنات ، پیشکار قنات نامیده می‌شود که در آخرین قسمت آن ، مادر چاه قنات قرار گرفته‌است. قسمت‌هایی از قنات که با حفر آنها هنوز آب بیرون نمی‌آید «خشکه کار» و قسمتی که آبدار است (قسمت انتهایی) قسمت «آبده قنات» نامیده می‌شود.

حفر قنات

حفر قنات معمولاً از مظهر ان که همان سطح زمین است و خشک می‌باشد، شروع و به مناطق آبده مادر چاه ، ختم می‌شود. بنابراین ، اول دهانه قنات یا هرنج که خشک است و بعد اولین چاهها یا میله‌ها که اینها هم خشک است و آب ندارد و به اصطلاح قسمت خشک کار قنات نامیده می‌شود، حفر می‌شود. بعد کار به طرف قسمت بالا دست که همان قسمت‌های آبده و بیشتر آبده زمین باشد، ادامه پیدا می‌کند.

طول و عمق قنات

طول یک رشته قنات که در میزان آبدهی آن نیز موثر است، نسبت به شرایط طبیعی میزان متفاوت است. این شرایط بستگی به شیب زمین وعمیق ما در چاه دارد. از طرف دیگر هرچه سطح آب زیرزمینی پایینتر باشد، عمق مادر چاه بیشتر می‌شود. طویلترین قناتی که تاکنون در ایران حفر شده ، در حوالی گناباد از توابع خراسان است که ۷۰ کیلومتر طول آن است و عمیقترین مادر چاه قناتهای ایران به روایتی ۴۰۰ متر و به روایت دیگر ۳۵۰ متر عمق دارد و آن مربوط به قنات «قصبه» گناباد است. مهم‌ترین عاملی که طول قنات را مشخص می‌کند، شیب زمین می‌باشد. هرچه شیب زمین کمتر باشد طول قنات بیشتر و هرچه شیب بیشتر باشد طول قنات کمتر خواهد بود.

ویژگیهای قنات

سیستم استخراج در قنات طوری است که آب بدون کمک و صرف هزینه فقط با استفاده از نیروی ثقل از زمین خارج می‌گردد. با توجه به چاهها و قناتهای موجود ، آب قنات در مقابل آبی که از چاه استخراج می‌شود، ارزانتر تمام می‌شود. آب قنات دائمی است و در مواقع اضطراری کشت و احتیاج زراعت در مواقع حساس به آب ، قطع نمی‌شود. منابع آب زیر زمینی توسط قنات دیر تمام می‌شود و استفاده طولانی دارد، هر چند بطور دائم چه مصرف شود و چه شود، خارج می‌گردد. قنات دارای مزایای بسیاری زیادی است که در اینجا فقط به تعداد محدود از آنها اشاره شد.

معایب قنات

در زمینهای هموار و نواحی که آب زیرزمینی شیب کافی ندارد و نیز زمینهای خیلی سست و ماسه‌ای امکان حفر قنات نیست. آب قنات ، بطور دائم جریان دارد و قابل کنترل نیست. روی این اصل ، مدام باعث تخلیه آب زیرزمینی می‌شود. در فصولی که به آب احتیاج نیست و یا احتیاج به آن خیلی کم است، امکان جلوگیری از جریان و یا کنترل آن وجود ندارد.

قنات به خاطر این که در سفره‌های آب زیرزمینی کم عمق استفاده می‌شود و این منابع هم غنی نیست و دارای نوسان زیاد است، لذا قنات نسبت به تغییرات سطح آب زیر زمینی خیلی حساسیت دارد. در فصول گرم که گیاه به آب بیشتری نیاز دارد و نیز در فصول و سالهای خشک ، آب قنات کم می‌شود. قنات نسبت به چاه در مقابل سیل و زلزله و امثال اینها آسیب پذیر است و خرابی در قناتها بعضی مواقع طوری است که احیا مجدد آنها یا ممکن نمی‌باشد و یا از لحاظ اقتصادی مقرون به صرفه نیست.